جمعه، بهمن ۲۲، ۱۳۸۹

کۆچی زۆره‌ملی: به‌هۆی فیلتێر کرانی وێبنووسه‌که‌م ماڵم گواستۆته‌وه‌

ئه‌و کاته‌ که‌ سایتی رێنێسانس نیوزم ئیداره‌ ده‌کرد و به‌رده‌نگه‌کانم گه‌یشتبوونه‌ سه‌رووی 80 هه‌زار که‌س، هه‌واڵی فیلتێر کرانی سایته‌که‌م‌ له‌ ئێران و رۆژهه‌ڵاتی کوردستان به‌ ئاسایی ده‌زانی و به‌ پشته‌مل هه‌ڵکڕاندنێک له‌بیر خۆم ده‌برده‌وه‌. ده‌مزانی ئه‌وانه‌ی ده‌مانخوێننه‌وه‌ رێگای ده‌ست وێڕاگه‌یشتنیشمان ده‌دۆزنه‌وه‌. ئه‌وه‌ رۆژانێک بوو. ئێستا بارودۆخ جۆرێکی دیکه‌یه‌، ئه‌من که‌ڵکه‌ڵه‌ی خوێندن له‌ که‌لله‌ی داوم و له‌ سایت و ژیانی کۆمه‌ڵایه‌تی و چالاکییه‌ سیاسییه‌کان و ... به‌ ته‌واوی دوور که‌وتوومه‌وه‌ و سێ مانگ ده‌بێ له‌و به‌ستێنانه‌دا دارم له‌ سه‌ر به‌ردی دانه‌ناوه‌.

به‌ڵام سێ حه‌وتوو به‌ر له‌ ئێستا، په‌نجه‌ره‌یه‌کی چکۆڵه‌م به‌ رووی دۆسته‌ نزیکه‌کانمدا کرده‌وه‌ به‌ڵکوو بتوانم هێندێک ورده‌ بابه‌تی ئه‌ده‌بیاتی بێگانه‌یان بۆ بگوازمه‌وه‌. هه‌ڵبه‌ت ئه‌و قسه‌م‌ ته‌نیا به‌هانه‌یه‌که‌ ده‌نا وا بزانم گه‌وهه‌ری کاره‌که‌ بۆ رازیکردنی دڵی خۆمه‌...

دوێنێ شه‌و ـ وه‌ک هه‌موو نیوه‌شه‌وان که‌ له‌ کرێکاری ده‌گه‌ڕێمه‌وه‌ ـ سه‌ردانی وێبنووسی هاوڕێیه‌کی خۆشه‌ویستم کرد. چووبووم خوێندندنه‌وه‌یه‌کی وی بخوێنمه‌وه‌ له‌ سه‌ر چالاکییه‌کانی رێنێسانس و دوو سایتی دیکه‌. که‌چی رووبه‌ڕووی ئه‌و کورته‌ هه‌واڵه‌ بوومه‌وه‌:

"هه‌واڵێکی ناخۆش!

به‌داخه‌وه‌ لای من له‌ دوێشه‌وه‌وه‌ وێبلاگی "شیکار" و "رێنێسانس" ناکرێنه‌وه‌ هه‌رچی لێی‏ده‌ده‌م فلتێر کراوه‌. راسته‌ وێبلاگ وه‌ک رۆژنامه‌ و چاپه‌مه‌نی نییه‌ که‌ داخستنی زۆر پێوه‌ دیار بێ‌، دیسان هه‌ر زۆر جێگای داخ و که‌سه‌ره! هیواداریشم ئه‌مه‌ داڕووخان و دڵساردی پێوه‌ دیار نه‌بێ و ده‌بێ هاوڕێیان کاک که‌ریم مه‌ره‌سه‌نه‌ و کاک رامان سۆفی سوڵتانی هه‌ر به‌ زوویی ده‌س به‌کار ببنه‌وه‌ و ماڵێکی تازه‌ دروست بکه‌نه‌وه‌ چونکه‌ ده‌بێ ئاگاداری ئه‌وه‌ ببن ئه‌م فه‌زایه‌ بێ ئه‌وان که‌می هه‌یه‌ و بزانن هه‌ر نه‌بێ که‌سانێک‌ چاوه‌ڕوانیانین و شته‌کانیان ده‌خوێننه‌وه‌."

ئه‌گه‌ر جاران ـ سه‌ه‌رده‌می سایته‌که‌ ـ بایه‌ ده‌مگوت "با بۆتان له‌ ناو نانێکی گه‌رم دا بێ، بزانه‌ چۆنتان ...". ئیدی رۆژان و مانگه‌کانی داهاتوو چاوکراوه‌تر ده‌بووم، وردتر گوێم هه‌ڵده‌خست و خێراتر ده‌بووم له‌ رووماڵکردنی رووداوه‌کان. سێ جه‌مه‌م له‌خۆم حه‌رام ده‌کرد و ده‌چوومه‌ دونیای خۆمه‌وه‌. رووم ده‌ کۆڕ و کۆمه‌ڵان نه‌ده‌کرد و منداڵه‌کانم له‌خۆم ده‌تۆراندن. خۆم له‌ ئه‌رکه‌ بنه‌ماڵه‌ییه‌کانم ده‌دزییه‌وه‌ و هاوسه‌ره‌که‌م تووڕه‌ ده‌کرد... ئه‌وه‌ش‌ رۆژانێک بوو. (به‌ ته‌مام ئه‌و بابه‌ته‌ له‌ زنجیره‌ نووسراوه‌یه‌کدا کۆ بکه‌مه‌وه‌ و لێره‌ لێی ده‌گه‌ڕێم)

به‌ هه‌ر حاڵ، به‌و هۆیه‌ی سه‌ره‌وه‌ ماڵم گوێستۆته‌وه‌ و ئێستا وێبنووسی کاتیی رێنێسانس نیوزم ئاوه‌دان کردۆته‌وه‌. هه‌وڵ ده‌ده‌م له‌وێوه‌ له‌گه‌ڵتان بم.

ئه‌و وێبنووسه‌‌م دوای سێهه‌م هه‌ک کرانی سایتی رێنێسانس دروست کرد و دوو مانگێک کارمان تێدا کرد، بۆیه‌ بابه‌ته‌کانیشی ئی پازده‌ مانگ له‌وه‌ پێشن، به‌ڵام ورده‌ ورده‌ شتی نوێتری ده‌خه‌مه‌ سه‌ر.


دوشنبه، بهمن ۱۸، ۱۳۸۹

به‌رده‌کان

تووماس ترانستۆێمێر*
ساڵانێکه‌ به‌ روونی ئه‌و به‌ردانه‌ ده‌بیستم که‌ هاویشتوومانن
داده‌بارن. له‌ شیوه‌که‌وه‌
کرده‌ سه‌ر لێ شێواوه‌کانی ئه‌م ساته‌وه‌خته‌
به‌ هاتوباته‌وه‌ هه‌ڵده‌فڕن

سه‌شنبه، بهمن ۰۵، ۱۳۸۹

نامه‌که‌ی فرانس کافکا بۆ باوکی


پرۆفسۆر ئاریس فیۆریتۆس*
سواڵکه‌رێک له‌ قه‌راخ شه‌قامێکی ناوه‌ندی شار دانیشتووه‌. کاتێک خانمێکی جوانکیله‌ به‌ پیاسه‌ به‌لایدا تێپه‌ڕ ده‌بێ، ده‌ستی له‌به‌ر پان ده‌کاته‌وه‌. "خانمه‌ باشه‌که‌، دراوێکم بده‌یه‌. سێ رۆژه‌ هیچم نه‌خواردووه‌." خانمه‌که‌ چاوێکی دڵسۆزانه‌ی لێده‌کا؛ له‌ وه‌ڵامدا ده‌ڵێ: "ده‌زانم، به‌ڵام مرۆڤ ده‌بێ خۆی ناچاری خواردن بکات". ده‌مانتوانی به‌و سێنه‌‌ی سه‌روبه‌ندی مه‌رگی فرانس کافکا ده‌ست پێبکه‌ین ـ کاتێک نه‌خۆشیی سیل (ده‌رده‌باریکه‌) وای لێکردبوو بێجگه‌ له‌ مژینی خۆشاوی قاشه‌ لیمۆیه‌ک هیچی دیکه‌ی بۆ رۆنه‌ده‌چوو.

چهارشنبه، دی ۲۹، ۱۳۸۹

ئێمه‌ له‌ جه‌رگه‌ی ناکۆکییه‌کاندا ده‌ژین ـ له‌ نێوان باوه‌ڕه‌ دینی، سیاسی و زانستییه‌کاندا

د. ئۆلاف هێگێرستراند
بلۆکه‌ زه‌به‌لاحه‌کان ئاقار ده‌گۆڕن، حه‌قیقه‌ته‌ کۆنه‌کان ده‌خرێنه‌ ژێر پرسیار. سه‌رده‌می ئیدۆلۆژییه‌ سیاسییه‌کان به‌سه‌ر چووه‌ و خه‌ڵک خۆیان به‌ نامۆ ده‌زانن له‌ په‌ژراندنی وه‌ڵامه‌ مه‌زهه‌بییه‌کان و کوێرانه‌ش وه‌دوای تێکنیک و زانست ناکه‌‌ون. به‌ڵام ئه‌وه‌ به‌و مانایه‌ نییه‌ که‌ تاقه‌ ئه‌نجامی ئه‌و لێکهه‌ڵوه‌شانه‌ نائه‌وله‌هی (uncertainty) بێ، له‌وانه‌یه‌ ئه‌نجامێکیشی‌ باوه‌ڕهێنانمان بێ به‌ سه‌رهه‌ڵدانی شتێکی نوێتر له‌ قوڵایی ناکۆکییه‌کانه‌وه‌.

دوشنبه، دی ۲۰، ۱۳۸۹

له‌ کاتی خۆیدا به‌ره‌نگاری ده‌سته‌ڵات بینه‌وه


ده‌سته‌ڵات ده‌مێنێته‌وه‌ تا ئه‌و کاته‌ی ڕێژه‌یه‌کی پێویست له‌ خه‌ڵک پێیوابێ ده‌بێ بمێنێته‌وه‌ ـ ئێمه‌ ده‌سته‌ڵات ئه‌رێ ده‌که‌ین کاتێک به‌ره‌نگاری نابینه‌وه‌. ژماره‌یه‌ک ئه‌کادیمیسیه‌ن و رۆشنبیر، له‌ ئانتۆلۆژییه‌کدا جه‌ختی ده‌که‌نه‌وه که‌ ڕیشه‌ی ده‌سته‌ڵات ـ هه‌روه‌ها فه‌شه‌لهێنانی ده‌سته‌ڵاتیش ـ له‌ قوڵایی بڕوابوون و وه‌همه‌کانی ئێمه‌دایه‌.

بزووتنه‌وه‌ی چه‌پ ماڵی خۆی ئاوه‌دان کاته‌وه‌*

که‌ریم مه‌ره‌سه‌نه‌
ـ ته‌پوتۆزی ئه‌و قه‌یرانه‌ ئیدۆلۆژییه‌ی له‌ کۆتایی سه‌ده‌ی ڕابردوودا تووشی بزووتنه‌وه‌ی چه‌پ هات، تا ئێستاش به‌ ڕوخساری چه‌پی رۆژهه‌ڵاتییه‌وه‌ هه‌ر دیاره‌. چه‌پی باشوورـ و چه‌پی کوردی به‌ گشتی ـ جیاوازتر نین له‌ دیکه‌‌ی بزاوته‌ چه‌په‌کانی رۆژهه‌ڵاتی ناوه‌ڕاست، که‌ به‌ باوه‌ڕی من رۆڵ و جێگه‌ی خۆیان له هاوکێشه‌ سیاسییه‌کاندا له‌ده‌ستداوه‌.

شۆڕشی ئه‌لکترۆنی

که‌ریم مه‌ره‌سه‌نه‌
ئه‌و هاسانکارییه‌ی که‌ له‌ په‌راوێزی فراژۆتنی کاپیتالیزمدا بۆ ده‌زگاکانی ڕاگه‌یاندن هاته‌ ئاراوه‌، پێشمه‌رجه‌کانی له‌دایکبوونی ده‌سته‌ڵاتێکی‌ نوێی پێکهێنا. ئه‌و ده‌سته‌ڵاته‌، هه‌رچه‌ند له‌ سه‌ره‌تاوه‌ زۆر لاواز و ته‌واو له‌ژێر ڕکێفی ئه‌کته‌ره‌کانی "ده‌سته‌ڵاتی حقوقی"دا بوو، به‌ڵام له‌ پڕۆسه‌یه‌کی درێژخایه‌نی دانوستاندا، هه‌رێمێکی ئۆتۆنۆمی بۆخۆی ئاوا کرد و ناوی "مێدیا"ی له‌سه‌ر دانا.

چهارشنبه، دی ۱۵، ۱۳۸۹

“وه‌ی لۆ وه‌ی لۆ وه‌ی لۆ … ئه‌و خاکه‌ شکۆداره‌ کێڵگه‌ی باوکی که‌س نییه‌”

ئاماژه‌ی وه‌رگێڕ: نووسه‌ری دیاری کورد یه‌شار که‌ماڵ، له‌ دیدارێکیدا له‌گه‌ڵ رۆژنامه‌نووسانی تورک، بۆچوونی خۆی له‌مه‌ڕ چاره‌سه‌ریی پرسی کورد ـ تورک دێنێته‌ زمان. ئه‌و ڕۆماننووسه‌ کورده‌ که‌ پێشتر به‌که‌می باسی له‌و پرسه‌ ده‌کرد، له‌و وتووێژه‌دا زۆر به‌توندی و به‌ڕوونی هه‌ڵده‌کوتێته‌ سه‌ر ده‌سته‌ڵاتدارانی ئێستا و ڕابردووی تورکیا و به‌ زمانێکی سیاسی و جارجاریش مه‌یله‌و ته‌نزئامێزانه‌ی‌ ئه‌ده‌بی، ڕوانگه‌ی خۆی له‌مه‌ڕ پرسی کورد و ده‌سته‌ڵاتی تورکیا ئاشکرا ده‌کات. ئه‌و وتووێژه‌ که‌ له‌ سێ به‌شدا له‌ رۆژنامه‌ی “ڕادیکاڵ”ی تورکیادا بڵاوکراوه‌ته‌وه‌، یه‌که‌م هه‌ڵوێستی سیاسیی یه‌شار که‌ماڵ نییه‌، به‌ڵام یه‌که‌مجاره‌ به‌ زمانێکی ئاوا ڕوون وبه‌ بێ خۆگنخاندنی سیاسی باس له‌ پرسه‌که‌ ده‌کا. ئه‌و هه‌ڵوێسته‌ی یه‌شار که‌ماڵ هه‌موو مێدیاکانی تورکیا و ده‌سته‌ڵاتی سیاسیی ئه‌و وڵاته‌شی به‌ شێوه‌یه‌کی به‌رچاو به‌خۆیه‌وه ‌مژووڵکردووه‌.